emotie & gevoel

Emoties
Emoties overkomen je zonder pardon. E-moties bewegen automatisch naar buiten. Er komt beweging in spieren, gewrichten en organen. Bijvoorbeeld heb je onbewust een glimlach, neig je richting je geliefde of neurie je een liedje.
Als je reële of irreële dreiging ervaart komt je lijf vliegensvlug in beweging om te vechten, vluchten of te verstarren. Dit zijn pure lijfelijke reacties die onbewust hun weg naar buiten zoeken. Je hebt al vlekken in je hals, je bloost, je hebt een brok in de keel, je nekharen staan overeind, je bent witheet van woede, je trommelt met je vingers, je krijgt angstzweet, een knoop in je maag of je ademhaling gaat sneller,… Allemaal voor dat je er zelf erg in hebt. Om deze ongemakkelijke signalen maar niet te hoeven voelen verblijven velen liever in hun hoofd en geven de rest van hun lijfelijke woning nauwelijks aandacht. Maar je lichaam weet eerder dat er iets aan de hand is dan je denkend brein en trekt aan de bel om je te beschermen tegen onheil.

Nemen wat lijfelijk waar is
Juist door lijfelijk bewust waar te nemen en te voelen wat er te voelen valt creëer je rust en ruimte. Als je deze raadgevende signalen oppikt en meteen in het moment ervaart, zul je opmerken dat pure emoties van verdriet, angst of boosheid je kort en heftig beroeren. Meestal minder dan vijf minuten. Door deze emoties te laten komen en gaan houd je de kamers van je innerlijke woning opgeruimd en geeft dat een opgeruimd gemoed. Als je durft te voelen wat er te voelen valt, raak je vertrouwd met pure emoties en groeit je zelfvertrouwen.
Je voelt je voluit aanwezig tot in de bodem van je lijf. Je voelen, denken en handelen komt in lijn met elkaar.

Emoties negeren of onderdrukken
Mogelijk waren er te pijnlijke ervaringen waarvoor je als kind te klein was om die te voelen en was het gezond om bijbehorende emoties weg te stoppen.
Nu heb je als volwassene mogelijk nog steeds de neiging om emoties weg te drukken. Juist omdat je dat als kind vanuit overlevingsgedrag hebt geleerd. Lijfelijke stressreacties zoals allergieën, vermoeidheid, eczeem, rugpijn, migraine en andere fysieke klachten kunnen het gevolg zijn van onderdrukte emoties die nog aandacht vragen. Emoties raken aan ‘oud zeer’ als deze uit de maat geuit worden in relatie tot de actuele gebeurtenis. Een heftige emotionele ontlading heeft meestal te maken met stress-residuen uit vroegere tijden.

Te veel of te weinig voelen
Velen blijven emoties wegduwen uit angst om stil te staan bij pijnlijke emoties, Ook omdat dit consequenties heeft en keuzes vraagt waar we (nog) niet aan willen. Lang niet iedereen heeft geleerd dat emoties er gewoon bij horen en negeren of onderdrukken deze onbewust. Je wordt dan wat ik noem een ‘hoofd op pootjes’. De ratio krijgt het voor het zeggen en naar het lijf wordt niet geluisterd. Je gaat zo ver mogelijk weg van de emotie. Of je gaat ‘als een kip zonder kop’ volledig op in de emotie. Deze twee bewegingen doen je allebei geen goed. Juist erbij blijven is de kunst. Aan emoties hangen geen kaartjes met verklaringen. Ze zijn er. Het overdenken en verwoorden volgt pas na het voelen.

Uitgestelde emoties
Als je emoties niet voelt op het moment dat ze zich aandienen, komen ze later in volle glorie terug als uitgestelde emoties. Deze emoties vragen veel langer aandacht dan pure emoties en houden je weg bij oorspronkelijke pijn. Slachtoffergedrag is misschien wel de meest voorkomende uitgestelde emotie. Zo’n onbewuste gewoonte kun je lang volhouden. Er zijn misschien wel tranen of klachten maar deze raken niet aan de echte kwetsuur. Er vindt geen heling plaats en er komt geen litteken dat zorgt voor stevigheid en vrije beweging. Kortom, het doet je geen goed. Als iemand uitgestelde emoties toont kan dat voor de omgeving energie-zuigend zijn. Terwijl bij pure emotie de ander wel geraakt kan zijn en toch vitaal blijft.

Gevoelens
Gevoelens komen voort uit emoties. Nu is ook het verstand erbij betrokken.
Het denken komt pas goed tot ontwikkeling in het 3e-4e levensjaar. Nu kun je bewust kiezen door te beoordelen, te begrijpen, te selecteren, te bezinnen en alternatieven af te wegen. Je kunt actief kiezen voor zorgen voor je behoeften en verlangens. Voor vitaliteit en zingeving. En verantwoordelijkheid dragen voor de conseqenties van deze keuzes. De grondlegger van de haptonomie Frans Veldman noemde dit ‘met gevoel doorstraalde rede’.

Doorvoelen, aanvoelen, meevoelen
Tot echt doorvoelen en vanuit een diepere gevoelslaag aanvoelen en meevoelen is niet iedereen in staat. Helaas zijn er mensen die moeite hebben met liefde geven en ontvangen. Vaak is dan sprake van affectief gemis. Door bewust stil te staan bij je lijfelijke emoties en geestelijke gevoelens en deze allebei serieus te nemen begint de ware zelfzorg. Je vertrouwt op je diep innerlijk weten en geweten dat helder aangeeft wat je goed doet en wat je past. Dat is een natuurlijk vermogen. Zoals een bloem zich opent naar het licht en weer sluit in het donker. Je voelt met behulp van je tastzin aan wanneer het veilig is om je open te stellen. En ook wanneer het veiliger voor je is om je af te sluiten. Ons wijze lijf geeft zeer intelligent -via de tast- raad en richting aan ons handelen.

bloedeerlijk

https://podcasts.apple.com/nl/podcast/bloedeerlijk/id1561918864?i=1000541013293

Podcast Bloedeerlijk
Begin juli was de opname van de vijfde podcast over miskramen https://www.corbijncs.nl/Podcast-Bloedeerlijk. Ik was als ‘ervaringsdeskundige’ te gast bij Anja Corbijn. We hadden meteen fijn contact. Tijdens de voorbereiding bleek dat haar moeder ook haptotherapeut is, waarmee ik veel heb gedeeld bij nascholingen in Doorn en in Frankrijk. Daardoor van zeer nabij vertrouwd met haptotherapie, dat geeft het verhaal nog meer body. Ik ben Anja heel dankbaar voor de kans die ze me juist in deze levensfase gaf om mijn bloedeerlijke verhaal over mijn (onze) geschiedenis met miskramen te delen.

Miskraam niet langer in taboesfeer
‘Als we er niet over praten doet het geen zeer’ was destijds het idee. De ervaring leert dat elke generatie en elk mens anders omgaat met de realiteit van een of meer miskramen. Doorvragen in plaats van doodzwijgen draagt voor mij en voor velen die dit meemaken bij aan heling en acceptatie: TisZoTis. 
Anja geeft een begripvolle en waarderende intro & outro en besteedt ook aandacht aan het boek dat ik schreef. Heel fijn. Vanuit haar eigen ervaring kent ze de impact van het krijgen van miskramen. Ze is niet voor niets met de podcasts gestart en stelt vragen die er toe doen. Je kunt via de podcast Bloedeerlijk ook andere aspecten die te maken hebben met miskramen beluisteren.

Openbaren
Tijdens het luisteren wist ik ineens de naam van de deskundige en empathische gynaecoloog van het ziekenhuis in Oss, dokter van der Velden. Voelt goed om dit verhaal niet alleen binnenskamers maar ook openbaar te delen. Door het publieke krijgt het persoonlijke erkenning. Deze verlies-ervaring is van grote invloed geweest op mijn persoonlijke en professionele ontwikkeling: van ‘hoofd op pootjes’ naar haptotherapeut. 

Wens
Ik hoop en verwacht dat mensen die nu met een miskraam te maken hebben echt iets hebben aan het luisteren naar Bloedeerlijk. Nu krijgen 2 op de 10 wensouders te maken met een miskraam. Veel vrouwen en ook mannen dragen, zeker in de professionele setting, stilletjes zo’n pijnlijke teleurstelling. Ook studie- en loopbaankeuzes worden sterk beïnvloed door verwachting en teleurstelling en door een al dan niet vervulde kinderwens. Ik hoop en verwacht dat mensen die nu met een miskraam of ongewenste kinderloosheid te maken echt iets hebben aan het luisteren naar Bloedeerlijk.

verdriet verzacht


Verdriet is nooit een eindstation. Dit is de titel van een boek van Jaane Krook in gesprek met psychiater en danstherapeut Charlotte Querido. Deze titel gebruik ik vaak in mijn praktijk. Vooral als mensen bang zijn dat als ze eenmaal hun verdriet eenmaal toelaten dat het dan nooit meer ophoudt. Als er verdriet is, is er verdriet. Het hoeft niet langer onderdrukt te worden. Groot verdriet, klein verdriet, het telt allemaal mee. Verdriet kan voldragen verdriet worden.

Je hoeft echt niet meteen te weten waarom tranen opwellen. Je voelt verdriet en dat is wat het is. Waarom-vragen blokkeren juist de natuurlijke stroom. Tranen helpen verzachten. Huilen hoeft niet gepaard te gaan met drama of zelfmedelijden. Het mooie is dat verdriet overgaat door verdrietig te zijn. Juist het tegenhouden van opkomende tranen kan last bezorgen. Je voelt je dan letterlijk terneergedrukt. Onderdrukt verdriet kan leiden tot de-pressie. Het werkzame ‘medicijn’ is juist ex-pressie, ofwel verdriet naar buiten brengen en liefst ook delen met een ander zodat je het echt achter je kunt laten.

De Regen

Hij komt wanneer hij komen moet, de regen

Geen bui, wat heet, geen druppel hou je tegen

Hij valt, hij mot, hij klettert neer in overvloed

Er valt geen druppel meer of minder dan er vallen moet.

Toon Hermans

Als er sprake is van oud zeer kan het je geruststellen om te weten dat je nu wél de mogelijkheid hebt om je tranen liefdevol te ontvangen. Als volwassene kun je je zelf ontfermen over kwetsuren uit het verleden. De feitelijke pijnlijke situatie ligt al lang achter je. Dit oud zeer herkennen en erkennen is genoeg. Je hoeft dit zeker niet opnieuw te beleven. Toen was er geen tijd of aandacht voor verdriet.
Nu mag stromen wat zich als vanzelf aandient. Het vraagt moed om je kwetsbaarheid te uiten en te delen. Misschien ben je graag alleen met je verdriet of kies je iemand om het mee te delen. Liefst iemand die aandachtig luistert, je geborgenheid biedt en affectief bevestigt. Je voelt dan dat je er helemaal mag zijn zoals je bent, met al je kracht en kwetsbaarheid.

alsmaar ‘aan’ staan

Kunstwerk Rinus Duin ‘vermoeide vrouw’

Chronische stress of vitaliteit?
In mijn praktijk heb ik veel mensen ontmoet die weliswaar niet overspannen of burn-out zijn, maar wel voortdurend op de grens van ziekte en gezondheid balanceren. Deze harde werkers voelen zich zelden uitgerust, hebben haast, houden ‘de kop erbij’ om zich met moeite staande te houden. Ze krijgen helaas de ‘uit-knop’ maar niet gevonden.

Onbewuste zelfsabotage
Totdat deze vorm van onbewuste zelfsabotage de rekening presenteert: slapeloosheid, migraine, rugpijn, piekeren, dadendrang en zelfafwijzing, met innerlijke onrust als resultaat. Kennelijk is de tijd nog niet rijp om het sjoemelen om te buigen naar radicale zelfzorg met vitaliteit als resultaat. ‘Kort fijn en lang pijn’ lijkt gemakkelijker dan omgekeerd. Het routinematig overlevingspatroon heeft kennelijk nog meer ogenschijnlijke voordelen dan nadelen. Zoals:

  • je krijgt aandacht omdat je het zo zwaar en moeilijk hebt
  • je hoeft geen grenzen te stellen, niet te confronteren
  • je hoeft niet voluit op eigen benen te staan, kunt blijven leunen
  • je kunt je kwetsbaarheid vooralsnog onder de mat houden
  • je hoeft geen volle verantwoordelijkheid te nemen voor je welzijn.

Overlevingspatroon als omweg
Vroeger leerde je dat je flink je best moest doen om erkenning te krijgen. En ja hoor, je krijgt waardering als toegewijd professional, voor de fraaie renovatie van je huis, leuke nieuwe schoenen, interessante posts op social media, enz… Je uiterlijke manifestatie krijgt volop bijval en daar doe je je stinkende best voor. Je streeft jezelf vele slagen in de rondte. Maar is dat de erkenning die je zoekt? Gaat het in wezen niet om erkenning van je pure essentie. Om jezelf toe te staan dat jouw eigenheid er helemaal mag zijn. En om te merken dat je juist waardering krijgt als je gewoon je ding doet, op jouw manier en op jouw tijd. In een gezonde balans tussen dynamiek & rust.

Gevoel spreekt vóór jezelf
Juist door naar binnen te keren, te stoppen met alle drukte, te gaan zitten en te voelen wat er te voelen valt, komt er ruimte voor innerlijke rust. Soms moet je eerst door een ‘zure appel’ heen bijten. In het begin zul je lijfelijke onrust ervaren die ook weer wegebt. Dit is de reden dat veel mensen liever buitenshuis afleiding zoeken in plaats van binnenshuis stilletjes te rade te gaan. In contact met je wijze lijf: met je lichaamssignalen, emoties en intuïtie ontstaat ruimte voor keuzes die je goed doen. Voelen wat er te voelen valt -zonder tekst en uitleg- blijkt de kortste weg naar innerlijke rust. Je leert vertrouwen op je eigen basiszekerheid. Levensenergie kan vrijuit stromen. Je bent zelf vervuld en hebt vanzelfsprekend over voor een ander.

het thuisgevoel

Bij ons thuis
In Brabant waar ik ben opgegroeid spreken we over ‘ons thuis’, ‘ons moeder’, enz. Dat woordje ‘ons’ draait om een thuisgevoel dat moeilijk in woorden uit te leggen valt. Je voelt je geborgen, je hoort er bij, het voelt veilig en vertrouwd. We verstaan elkaar in het Brabants dialect, dat zelfs per dorp verschillend is. En hoe emotioneler we zijn, hoe meer dialect te horen valt.
In dit omsloten samenzijn schuilt het gevaar van afgrenzen, het woord ‘wij’ in brede zin wordt dan mogelijk vergeten. Hoeveel ruimte is er van ‘ons’ om onszelf open te stellen voor anderen.

Open of gesloten
In het dorp van mijn moederstaal werden mensen uit de stad ‘import’ genoemd. Ik ben in de zestiger jaren opgegroeid. Toen speelde verzuiling nog een grote rol. De protestanten, de katholieken, de heidenen zelfs. Allemaal met een eigen voetbalclub, tv-zender, school, krant, enz. Deze verticale zuilen zijn verleden tijd. Nu ligt via het world-wide-web de hele wereld voor ons open. Dit betekent niet dat we ons automatisch openstellen voor elke persoon of groepering. Wel kunnen we onszelf openstellen voor de innerlijke stille ruimte in onszelf waar alles wat er is vanzelf wordt toegelaten. Je beweegt mee met wat zich aandient.

Non-verbaal verstaan
Als mijn familie bij elkaar is wordt er verbaal niet zoveel echt uitgewisseld. Dat gebeurt wel in kleine kring. Aan de lange eettafel waar we liefst schouder aan schouder voorovergebogen bij elkaar zitten, wordt druk gepraat. Er wordt volop en vaak luidkeels door elkaar gepraat en veel gelachen. Daar geniet ik enorm van, dat voelt zo vertrouwd. Tegelijkertijd voelen, horen en zien we elkaar echt wel. We lezen elkaars gemoed, herkennen ‘nestgeuren’. Daar hebben we niet meteen tekst voor nodig. Aan zo’n samenzijn ‘bij ons thuis’ kan ik me laven terwijl het voor een ander wellicht overkomt als een luidruchtige chaos.

Thuisgevoel in je lijf
Intussen woon en werk ik bijna twintig jaar in Amsterdam met de Amstel voor de deur. Deze rivier is intussen net zo eigen als de Maas. In de doorgaande beweging van vrijheid & verbinding, geniet ik hier in de stad vooral van de vrijheid. Het keurslijf van vroeger, als dat er al was, knelt niet langer. Iedereen kan ruimte nemen om -ook in contact met anderen- in vrijheid keuzes te maken. Intussen weet ik dat dit evengoed in een dorp kan als je trouw bent aan jezelf. De omgeving is hooguit een spiegel. Door bewust aanwezig te zijn in je stille midden krijg je steeds meer een gevoel van basiszekerheid. Denk maar aan een duikelaartje dat -wat er ook gebeurt- steeds weer in het midden terugveert. Hoe meer veiligheid je in je jeugd hebt ervaren hoe meer je durft te vertrouwen op je innerlijke thuisbasis. Ook als je vroeger affectieve bevestiging hebt gemist kun je alsnog stevigheid ervaren waar je op kunt vertrouwen.

Stoppen-zitten-voelen
Ik noem mijn binnenste mijn veilige haven van waaruit ik de wijde wereld in trek en veilig terugkeer. Door stevig op je billen te zitten en te verwijlen bij wat je lichaam te vertellen heeft neem je afstand van de schijnveiligheid van mentale controle. Door te stoppen, te gaan zitten en te voelen beleef je je zelf met lichaamssensaties en gevoelens voluit in het moment. En ik hoor dagelijks van mensen dat juist het contact met hun basis na enige tijd moeiteloos innerlijke rust brengt. Het moeilijkst hiervan is voor de meesten dat je er totaal niets voor hoeft te doen. Vergelijk het met een glas troebel appelsap. Door het te laten staan zakt de droesem vanzelf geleidelijk naar de bodem. Je gaat meer en meer vertrouwen op de veiligheid en rust in je zelf. Op je eigen thuisbasis.