als ik altijd aardig blijf…

Te veel van het goede
We hebben allemaal wel eens de neiging om te ontsnappen aan emoties waar we geen zin in hebben. Deze tegenzin wordt gedempt door te veel te eten, te veel te werken of anderszins jezelf te buiten te gaan. Het getuigt niet van zelfzorg als je jezelf volplempt of overvraagt. En ook niet als je je eigen behoeften wegcijfert. Voor dat te hard werken en te veel pleasen betaal je vroeg of laat een prijs. Fysieke en geestelijke klachten dienen zich aan. Niet omdat je gefaald hebt.
Wel omdat je gewoonten hebt ontwikkeld die vroeger behulpzaam waren maar die je nu vooral stress en innerlijke onrust geven.

Valse hoop
Gedragspatronen die de pijn van affectief gemis moeten onderdrukken blijken valse hoop te bieden en je nog steeds geen waardering en erkenning te geven. Deze verslavende omweg, hunkerend naar liefde, werkt averechts en kost bakken energie. En leidt uiteindelijk tot chronische vermoeidheid en burn-out. Helaas is emotionele verwaarlozing uit de kindertijd veranderd in zelfverwaarlozing als volwassene. Dit laatste ook nog uit naam van dienstbaarheid. Met als valse hoop: als ik altijd aardig blijf dan houden ze van me. Hoogste tijd om daar verandering in te brengen!

Wat vertel jij jezelf?

  • Ik moet altijd voor anderen klaarstaan.
  • Ik moet altijd aardig blijven.
  • Ik moet heel hard werken om persoonlijke aandacht te krijgen.
  • Zij zal het wel beter weten en beter doen.
  • Anderen moeten me goedkeuren anders ben ik niets waard.
  • Enzovoort…

Geloof je deze beperkende overtuigingen? Als je niet uitkijkt ga je ernaar leven.
En trek je conclusies die je van je eigenheid vervreemden. Kloppen deze gedachten wel? Is het waar dat je altijd klaar moet staan voor anderen? Hoe fijn zou het zijn om voortaan eerst aardig te zijn naar jezelf? En klaar te staan voor je eigen behoeften.

Nieuwe tekst, nieuw gevoel, nieuw gedrag
Door vriendelijk met jezelf in gesprek te gaan creëer je nieuwe gewoonten die je ook een ander gevoel geven. Probeer maar eens uit wat een volle dag jezelf bekritiseren en je beklagen over anderen doet met je gemoed. Kritiek spuien, in de rede vallen, vergelijken of ongevraagd redden draagt bij aan onderlinge verwijdering. Het goede nieuws is dat je daar zelf bewust mee kunt stoppen.
En zeker kun je zelf radicaal stoppen met het toelaten dat een ander zo met je omgaat door op tijd heldere grenzen te stellen. Dan komt er ruimte om mee te bewegen met de levensstroom zonder de door jezelf opgelegde plichten en verboden. Alles mag. Wat een bevrijding!

Natuurlijk innerlijk weten
De ander kun je niet veranderen. Je eigen denken en doen kun je wel veranderen en dat geeft een ander gevoel. Doordat je elkaars eigenheid respecteert en assertief optreedt als dat nodig blijkt komt er openheid in relaties. Je zegt voluit JA tegen je eigen en ieders essentie. En zonodig NEE tegen gedrag dat voor jou niet goed voelt. Hierin verschil maken geeft vrijheid in verbinding.

Radicale zelfzorg
Door te zorgen voor voldoende adempauze in je leven voorkom je oververmoeidheid. Hoe heerlijk voelt het om te genieten van een prettig werktempo met ruimte voor rust en vermaak. Je hoeft echt niet op je tenen te lopen en kunt thuis en op je werk aandachtig een voor een je ding doen. Niemand kan je verplichten jezelf uit te putten. Mijn ervaring is dat -nu ik vaart minder- praktisch alle klussen als plezierig ervaar. Door jezelf te respecteren en te waarderen en van anderen affectieve bevestiging te ontvangen groeit liefdevolle verbinding. Eerst verticaal met jezelf en dan horizontaal in verbinding met anderen.

Trouw aan jezelf
Hoe gaat het echt met je? Trouw aan jezelf zijn zie ik als eerste stap naar persoonlijk leiderschap. Emoties die onderdrukt werden kunnen nu opkomen. Verdriet blijft niet langer onder de mat. Oud zeer wil gevoeld, gedeeld en geheeld worden. Het vraagt liefdevolle aandacht voor jezelf . Je wordt vrienden met je lijf door er goed voor te zorgen. Door alle tijd te nemen voor emotionele ‘schoonmaak’, persoonlijke verzorging, echte voeding, frisse lucht en beweging. Door allereerst vriendelijkheid voor jezelf, heb je oprecht ruimte óver voor de ander.

Samenzijn
Het grootste geschenk dat we elkaar kunnen geven is volle aandacht. Hiermee creëer je open ruimte waarin de ander vrijelijk kan delen wat gedeeld wil worden. Ook als iemand het moeilijk heeft is gewoon bij de ander zijn als stille getuige waardevol. De aandacht van iemand die de juiste vragen stelt en ook durft door te vragen zodat je uitgebreid je verhaal kunt doen, wordt als een welkom geschenk ervaren. Vragen staat vrij en de ander is vrij om in eigen maat en tempo antwoord te geven. Samen vrij in verbinding. Bij elkaar kun je helemaal jezelf zijn.

emotie & gevoel

Emoties
Emoties overkomen je zonder pardon. E-moties bewegen automatisch naar buiten. Er komt beweging in spieren, gewrichten en organen. Bijvoorbeeld heb je onbewust een glimlach, neig je richting je geliefde of neurie je een liedje.
Als je reële of irreële dreiging ervaart komt je lijf vliegensvlug in beweging om te vechten, vluchten of te verstarren. Dit zijn pure lijfelijke reacties die onbewust hun weg naar buiten zoeken. Je hebt al vlekken in je hals, je bloost, je hebt een brok in de keel, je nekharen staan overeind, je bent witheet van woede, je trommelt met je vingers, je krijgt angstzweet, een knoop in je maag of je ademhaling gaat sneller,… Allemaal voor dat je er zelf erg in hebt. Om deze ongemakkelijke signalen maar niet te hoeven voelen verblijven velen liever in hun hoofd en geven de rest van hun lijfelijke woning nauwelijks aandacht. Maar je lichaam weet eerder dat er iets aan de hand is dan je denkend brein en trekt aan de bel om je te beschermen tegen onheil.

Nemen wat lijfelijk waar is
Juist door lijfelijk bewust waar te nemen en te voelen wat er te voelen valt creëer je rust en ruimte. Als je deze raadgevende signalen oppikt en meteen in het moment ervaart, zul je opmerken dat pure emoties van verdriet, angst of boosheid je kort en heftig beroeren. Meestal minder dan vijf minuten. Door deze emoties te laten komen en gaan houd je de kamers van je innerlijke woning opgeruimd en geeft dat een opgeruimd gemoed. Als je durft te voelen wat er te voelen valt, raak je vertrouwd met pure emoties en groeit je zelfvertrouwen.
Je voelt je voluit aanwezig tot in de bodem van je lijf. Je voelen, denken en handelen komt in lijn met elkaar.

Emoties negeren of onderdrukken
Mogelijk waren er te pijnlijke ervaringen waarvoor je als kind te klein was om die te voelen en was het gezond om bijbehorende emoties weg te stoppen.
Nu heb je als volwassene mogelijk nog steeds de neiging om emoties weg te drukken. Juist omdat je dat als kind vanuit overlevingsgedrag hebt geleerd. Lijfelijke stressreacties zoals allergieën, vermoeidheid, eczeem, rugpijn, migraine en andere fysieke klachten kunnen het gevolg zijn van onderdrukte emoties die nog aandacht vragen. Emoties raken aan ‘oud zeer’ als deze uit de maat geuit worden in relatie tot de actuele gebeurtenis. Een heftige emotionele ontlading heeft meestal te maken met stress-residuen uit vroegere tijden.

Te veel of te weinig voelen
Velen blijven emoties wegduwen uit angst om stil te staan bij pijnlijke emoties, Ook omdat dit consequenties heeft en keuzes vraagt waar we (nog) niet aan willen. Lang niet iedereen heeft geleerd dat emoties er gewoon bij horen en negeren of onderdrukken deze onbewust. Je wordt dan wat ik noem een ‘hoofd op pootjes’. De ratio krijgt het voor het zeggen en naar het lijf wordt niet geluisterd. Je gaat zo ver mogelijk weg van de emotie. Of je gaat ‘als een kip zonder kop’ volledig op in de emotie. Deze twee bewegingen doen je allebei geen goed. Juist erbij blijven is de kunst. Aan emoties hangen geen kaartjes met verklaringen. Ze zijn er. Het overdenken en verwoorden volgt pas na het voelen.

Uitgestelde emoties
Als je emoties niet voelt op het moment dat ze zich aandienen, komen ze later in volle glorie terug als uitgestelde emoties. Deze emoties vragen veel langer aandacht dan pure emoties en houden je weg bij oorspronkelijke pijn. Slachtoffergedrag is misschien wel de meest voorkomende uitgestelde emotie. Zo’n onbewuste gewoonte kun je lang volhouden. Er zijn misschien wel tranen of klachten maar deze raken niet aan de echte kwetsuur. Er vindt geen heling plaats en er komt geen litteken dat zorgt voor stevigheid en vrije beweging. Kortom, het doet je geen goed. Als iemand uitgestelde emoties toont kan dat voor de omgeving energie-zuigend zijn. Terwijl bij pure emotie de ander wel geraakt kan zijn en toch vitaal blijft.

Gevoelens
Gevoelens komen voort uit emoties. Nu is ook het verstand erbij betrokken.
Het denken komt pas goed tot ontwikkeling in het 3e-4e levensjaar. Nu kun je bewust kiezen door te beoordelen, te begrijpen, te selecteren, te bezinnen en alternatieven af te wegen. Je kunt actief kiezen voor zorgen voor je behoeften en verlangens. Voor vitaliteit en zingeving. En verantwoordelijkheid dragen voor de conseqenties van deze keuzes. De grondlegger van de haptonomie Frans Veldman noemde dit ‘met gevoel doorstraalde rede’.

Doorvoelen, aanvoelen, meevoelen
Tot echt doorvoelen en vanuit een diepere gevoelslaag aanvoelen en meevoelen is niet iedereen in staat. Helaas zijn er mensen die moeite hebben met liefde geven en ontvangen. Vaak is dan sprake van affectief gemis. Door bewust stil te staan bij je lijfelijke emoties en geestelijke gevoelens en deze allebei serieus te nemen begint de ware zelfzorg. Je vertrouwt op je diep innerlijk weten en geweten dat helder aangeeft wat je goed doet en wat je past. Dat is een natuurlijk vermogen. Zoals een bloem zich opent naar het licht en weer sluit in het donker. Je voelt met behulp van je tastzin aan wanneer het veilig is om je open te stellen. En ook wanneer het veiliger voor je is om je af te sluiten. Ons wijze lijf geeft zeer intelligent -via de tast- raad en richting aan ons handelen.

donkere dagen voor kerstmis


Ruimte maken
Deze tijd nodigt van nature uit om zaken af te ronden, dossiers en (digi-) mappen op te ruimen. Niet om nieuwe taken op te pakken. Hierdoor voorkom je stress in de kersttijd. Je maakt ontspannen ruimte voor jezelf en voor elkaar. Ruimte om te doen wat je niet kunt laten. Je creëert ruimte voor vernieuwing, voor verbinding. Voor dat wat jou goed doet. Voor al wat voor jou goed voelt.

een vertelling over de weg van de natuur:

la verna 1998-

De bloembol
‘Stel je voor een bloembol, voordat die de grond in gaat.
Een gesloten wereldje, droog en licht van gewicht. Is het dood? Is het levend?
Meestal op een donkere plek bewaard. En dan wordt die bol in een kuiltje in de grond gestopt. Maandenlang onder de grond, bedekt door de aarde, die nat wordt, droog wordt, soms bevriest, soms door sneeuw bedekt.
En in het donker daar in aarde is iets gaande; is het een rijpingsproces?
Een proces van heel langzaam verzamelen? Het heeft iets van afzondering, van je terugtrekken, er even niet zijn. Het lijkt wel alsof er niets gebeurt onder die deken van aarde. Wat is het precies,… slapen? Uithouden? Wachten?

Groeien door niet te doen
Dat donker lijkt nodig om wortel te zetten, om wortels te laten groeien, de voedzame aarde in. Groeien, niet omhoog, maar de diepte in. De dag en nacht gaan eroverheen, een herhaling. De zon die de aarde, waarin de bol zich verbergt, verwarmt. Dan weer de kille nacht en de wind die de aarde droog blaast. Er komt een moment dat de bol uit zijn velletje barst. Is het de droogte, de warmte, is de bol door al die voeding uit zijn kleren gebarsten? De schil barst, en een lichte spriet vecht zicht naar boven, duwt tegen de aarde, doet de aarde breken.

Stille kracht
Zo’ n stille kracht. Je ziet de steel boven de grond komen, stoer overeind bij regen en wind, soms mee buigend. En in die steel wordt de knop steeds meer zichtbaar, dikker en dikker totdat de bloem langzaam open gaat, een soort coming out. Bloemblaadjes die steeds meer kleur krijgen, en zich openen voor het licht en de warmte. Als het in het begin slapen in het donker was, is het nu stralen in het licht. Met geuren die vlinders en bijen aantrekken, drukbezocht, de één komt, de ander gaat. Maar ook een soort inkeer, bij het avondlicht, als de blaadjes zich weer sluiten. Totdat de bladeren slapper worden, rimpeliger, en eerste blad uitvalt, een tweede. Een bloem die haar blaadjes teruggeeft aan de aarde, de aarde waaruit de bol zoveel opgenomen heeft. Een bloem die ruimte lijkt te maken, zodat iets anders opbloeien kan. Verkleurd in de zon, verdroogd,  liggen die blaadjes daar, een steel die gelig omlaag hangt, om zelf voedsel te worden in de aarde, voedsel door de natuur.’          

vrouwen die te veel geven

M/V rolverdeling
Dit blog schrijf ik in de traditionele M/V vorm op basis van de man/vrouw verhoudingen waarmee ikzelf (geboren in 1954) in de vijftiger jaren ben opgegroeid. Het patriarchaat en de roomse dominantie vierden toen ik op de lagere school zat nog hoogtij en mannen hadden vanzelfsprekende voorrechten. ‘Het recht van de vrouw is het aanrecht’ werd schamper gegrijnsd. Het is niet te geloven hoeveel in korte tijd veranderd is in de M/V-rolverdeling. M/V lijkt overigens min of meer te vervallen. Afijn, het is aan jou om de M de V of een andere letter daar te plaatsen waar het in je eigen situatie het best past.

Binnenshuis en buitenshuis eerlijk delen
Wie kent dit nog?
– Binnenshuis zat vader aan het hoofd van de tafel, had het hoogste woord, zat in de grootste fauteuil, kreeg natje en droogje. Zijn overhemden hingen gestreken en wel schoon in de kast en zijn sokken en ondergoed lagen klaar.
– Buitenshuis was de man de voorzitter, de bedrijfsleider, de chef, de voorman of de directeur. Kortom, degene die de lakens uitdeelt in plaats van opvouwt. Tot 1919 hadden alleen mannen kiesrecht! Bovendien liepen vrouwen kwetsuren op door aanranding, overspel, porno, verkrachting en seksistische grappen. In vele, niet eens zo verre, landen is de verhouding zelfs nu nog dramatisch scheef en worden vrouwen stelselmatig misbruikt en onderdrukt. Kijk maar naar de laatste ontwikkeling in Afghanistan waar de klok rampzalig is teruggedraaid.

Emancipatie
Er is veel ten goede geëmancipeerd. Toch kom ik vandaag de dag nog geregeld mannen tegen die hun privileges liever niet inleveren. Van veel vrouwen krijgen deze heren de ruimte. Voor de lieve vrede of omdat ze graag binnenhuis de controle houden. Hier heb ik zelf ook ruimhartig, beter gezegd bobo-angstig, aan bijgedragen. Als vrouw moest je flink je best doen om gehoord te worden, serieus genomen te worden, niet verbeterd of gekleineerd te worden, wel te mogen studeren, je te laten gelden, enzovoort. Je moest ook mooi en aantrekkelijk zijn en tegelijk niet al te mooi want dat was weer te hoerig. Pfff…

Vrouwenbeweging
In de 70-tiger jaren was ik in Oost-Brabant een actieve Rooie Vrouw. Ik was getrouwd een zeer geëmancipeerde man die me juist aanmoedigde om tweede kans te studeren. Volgende partners, beide oudste zonen, namen voor henzelf voor hen vanzelfsprekend veel ruimte in. Wie last heeft moet handelen is mijn devies. Dus is het aan mij en aan ieder die last heeft van een disbalans tussen geven en ontvangen, om hier zelf verandering in aan te brengen. Ik noem dat de liefdesstrijd. De kunst om met open hart en open mind te zeggen wat je te zeggen hebt en in afstemming te nemen wat je nodig hebt.

Radicale zelfzorg
Door eerst tegemoet te komen aan de behoeften van de ander en dan pas voor jezelf te zorgen geef je invloed en ruimte weg. Dit gaat ten koste van jezelf en van de liefdesband. In mijn praktijk zijn het vooral de vrouwen die tot de bodem gaan, zelfhulpboeken lezen, mediteren en zich mindful drie slagen in de rondte werken om werk, gezin, sociale leven en zichzelf draaiende te houden. Deze neiging om persoonlijke ontwikkeling serieus te nemen lijkt een vrouwenzaak. Ook het werk binnenshuis en buitenshuis eerlijk delen blijkt nog lang geen vanzelfsprekendheid. Dat is niet erg als beide partners de verdeling zoals die is van harte onderschrijven. Het is wel een probleem als de vrouw te veel geeft en de man te veel neemt. Totdat de maat vol is. Echtscheidingen zijn aan de orde van de dag. Gaat het in de nieuwe relatie zoveel beter?

Vertrouwen op je wijze lijf
De kunst is te vertrouwen op je innerlijk gevoel. Je lijf is een betrouwbaar kompas. Dit vraagt stille tijd voor jou alleen om innerlijke signalen uit te luisteren en deze met gezond verstand te vertalen naar gedrag dat je echt goed doet. Je hoeft je niet langer te laten onderbreken, jouw waarheid is net zo waar als de zijne, je verdient steun en een luisterend oor en vanzelfsprekend een respectvolle benadering. Misschien ben je iemand met een groot vertrouwen in anderen en geloof je mooie beloftes die lang niet altijd worden waargemaakt. Je hield zoveel rekening met de ander dat je jezelf bent kwijtgeraakt. Hoog tijd om alle aandacht op jezelf te richten. Je eigen behoeften op de eerste plaats te zetten.

Glasheldere communicatie
Je hebt gezond wantrouwen nodig om te voorkomen dat anderen misbruik maken van jouw genereuze houding. Mannen zijn niet gewend hun privileges op te geven en vrouwen zijn niet gewend om zelf de regie in handen te nemen.
De ‘gebruiksaanwijzing’ van boos kregen vrouwen onvoldoende mee. Meisjes leerden vooral hun zachte, meegaande en lieve kant te ontwikkelen. Evenwaardigheid vraagt affectieve communicatie om:
– je niet langer te laten vernederen, misbruiken of afpoeieren
– ruimte en aandacht in jouw maat te krijgen, te ontvangen of te nemen
– gelijk loon voor gelijk werk te ontvangen en om
– zonder goedkeuring van de ander en wel in afstemming keuzes te maken.
Dit is gedrag onder het motto: liever de ander dan mezelf verliezen.
Ik steun graag vrouwen die assertief optreden. Sinds ik dit zelf liefdevol durf voel ik me stukken vrijer, blijer en vanzelfsprekend even waardig. Radicale zelfzorg blijkt geen luxe, maar een natuurlijke manier om te komen tot vrijheid in verbinding.

Inspiratie: ‘Mannen ik haat ze’ van Paulien Harmange en ‘Ongetemd leven’ van Glennon Doyle.

alsmaar ‘aan’ staan

Kunstwerk Rinus Duin ‘vermoeide vrouw’

Chronische stress of vitaliteit?
In mijn praktijk heb ik veel mensen ontmoet die weliswaar niet overspannen of burn-out zijn, maar wel voortdurend op de grens van ziekte en gezondheid balanceren. Deze harde werkers voelen zich zelden uitgerust, hebben haast, houden ‘de kop erbij’ om zich met moeite staande te houden. Ze krijgen helaas de ‘uit-knop’ maar niet gevonden.

Onbewuste zelfsabotage
Totdat deze vorm van onbewuste zelfsabotage de rekening presenteert: slapeloosheid, migraine, rugpijn, piekeren, dadendrang en zelfafwijzing, met innerlijke onrust als resultaat. Kennelijk is de tijd nog niet rijp om het sjoemelen om te buigen naar radicale zelfzorg met vitaliteit als resultaat. ‘Kort fijn en lang pijn’ lijkt gemakkelijker dan omgekeerd. Het routinematig overlevingspatroon heeft kennelijk nog meer ogenschijnlijke voordelen dan nadelen. Zoals:

  • je krijgt aandacht omdat je het zo zwaar en moeilijk hebt
  • je hoeft geen grenzen te stellen, niet te confronteren
  • je hoeft niet voluit op eigen benen te staan, kunt blijven leunen
  • je kunt je kwetsbaarheid vooralsnog onder de mat houden
  • je hoeft geen volle verantwoordelijkheid te nemen voor je welzijn.

Overlevingspatroon als omweg
Vroeger leerde je dat je flink je best moest doen om erkenning te krijgen. En ja hoor, je krijgt waardering als toegewijd professional, voor de fraaie renovatie van je huis, leuke nieuwe schoenen, interessante posts op social media, enz… Je uiterlijke manifestatie krijgt volop bijval en daar doe je je stinkende best voor. Je streeft jezelf vele slagen in de rondte. Maar is dat de erkenning die je zoekt? Gaat het in wezen niet om erkenning van je pure essentie. Om jezelf toe te staan dat jouw eigenheid er helemaal mag zijn. En om te merken dat je juist waardering krijgt als je gewoon je ding doet, op jouw manier en op jouw tijd. In een gezonde balans tussen dynamiek & rust.

Gevoel spreekt vóór jezelf
Juist door naar binnen te keren, te stoppen met alle drukte, te gaan zitten en te voelen wat er te voelen valt, komt er ruimte voor innerlijke rust. Soms moet je eerst door een ‘zure appel’ heen bijten. In het begin zul je lijfelijke onrust ervaren die ook weer wegebt. Dit is de reden dat veel mensen liever buitenshuis afleiding zoeken in plaats van binnenshuis stilletjes te rade te gaan. In contact met je wijze lijf: met je lichaamssignalen, emoties en intuïtie ontstaat ruimte voor keuzes die je goed doen. Voelen wat er te voelen valt -zonder tekst en uitleg- blijkt de kortste weg naar innerlijke rust. Je leert vertrouwen op je eigen basiszekerheid. Levensenergie kan vrijuit stromen. Je bent zelf vervuld en hebt vanzelfsprekend over voor een ander.